Con este documento sobre Os Sistemas de Información Xeográfica no ámbito das entidades locais preténdese que o lector obteña unha visión do gran valor estratéxico que os Sistemas de Información Xeográfica (SIX) poden adquirir para calquera organización, como amosar as múltiples aplicacións das Administracións públicas, en particular, para as de ámbito local, Concellos e Deputacións Provinciais, que teñen este tipo de sistemas. O documento mostra casos de éxito e aplicaciones prácticas reais relacionadas coa implantación dun SIX nas Entidades Locales.

Un SIX é unha ferramenta que permite xestionar e analizar os datos, neste caso, datos de tipo espacial (por ejemplo relacionados coa xeografía), e que responde á necesidade de dispoñer rapidamente de información relacionada ao espazo para a resolución de problemas.

Ademais da súa capacidade para mellorar a xestión municipal, é importante destacar que o uso dos SIX nas Administracións públicas e, en especial nas entidades locais, pódese converter nun dos máis importantes aliados para mellorar os servizos que ofrecen á cidadanía, empresas ou outras organizacións e, polo tanto, o seu uso está totalmente xustificado nas mesmas.

Un exemplo simple da utilización dun SIX, que afecta directamente á entidade local, é o relacionado co inventario dos bens que esta posúe. Neste sentido, calquer Concello dispón dunha boa cantidade de bens públicos, entre os cales se pode atopar, o mobiliario urbano, a rede de sumidoiros, as instalacións municipais, etc. Cada un destes elementos está situado nun lugar determinado, que é facilmente localizable polas súas coordenadas xeográficas (latitude e lonxitude) ou coordenadas proxectadas (X e Y), de xeito que se poda, de maneira sinxela, almacenar toda a información relativa a cada un dos bens coa incorporación dun conxunto de datos descritivos con referencia a estas coordenadas.

Papel das entidades locais
As Deputacións Provinciais vanse converter nos entes que permitirán aos Consistorios dos Concellos máis pequenos cumprir con todas as demandas da cidadanía. Este obxectivo poderase lograr mediante as Enquisas de Infraestrutura e Equipamentos Locais (EIEL) que pretenden obter un censo ou inventario dos municipios de menos de 50.000 habitantes, referente ás infraestruturas e equipamentos de competencia das entidades locais. O desempeño das mesmas polas Deputacións Provinciais persegue, principalmente dous obxectivos, primeiro, cumprir coa lexislación vixente e, por outra parte, satisfacer a necesidade de recopilar, almacenar, organizar e amosar información nun soporte gráfico.
Para desenvolver as EIEL se require pasar unha serie de fases que comezan co deseño da base de datos, seguidos da recollida de información, rematando coa presentación de toda esa información obtida. Se se procede á dixitalización de todos estes resultados, o que esixe desde o principio apostar pola utilización dos SIX, podemos conseguir aportar un valor engadido en canto ao deseño, a xestión e o mantemento das infraestruturas.

Beneficios dos SIX
Tanto a cidadanía e empresas dun Concello, como os responsables políticos e empregados públicos dun Concello ou Deputación Provincial poderán beneficiarse da implantación dun SIX na súa entidade. Entre os beneficios máis importantes que se poden conseguir atópanse:

•  Está demostrado que estes sistemas aumentan a calidade dos servizos públicos prestados á cidadanía e ás empresas dun Municipio.
• Os reponsables políticos teñen nos SIX uns magníficos aliados para axudarlles na tarefa de toma de decisións.
• Cando unha organización comeza a operar cun SIX, é posible detectar as novas necesidades que, doutro xeito, poderían pasar desapercibidas. Por exemplo, a necesidade de desenvolver un inventario completo do patrimonio municipal para coñecer todas as infraestruturas que unha entidade local posúe ao longo e largo do seu Municipio.
• Os beneficios obtidos en termos de eficiencia e eficacia en función do custo da implantación destes sistemas son moi elevados.
• Desde o punto de vista dos empregados públicos, que son os que van a traballar diariamente cos SIX, é importante destacar que os datos dun SIX se poden actualizar de forma rápida e eficiente, o que significa que é posíble facer revisións con máis frecuencia .
• Ademais, grazas ao uso dun SIX, calquera entidade local disporá de información xeográfica municipal única, deste xeito pódese asegurar a calidade e integridade da devandita información.
• Como se melloran os mecanismos para consultar e gardar información xeográfica dun municipio, conséguese aumentar a coordinación entre as diferentes áreas da entidade pública.

Aplicacións dos SIX nas entidades públicas
Entre as áreas máis destacadas que poden obter claros beneficios da implantación dun SIX nas Administracións locais inclúense:
 

• Medio Ambiente e recursos naturais

Cando se pretende realizar calquera tipo de proxecto, as institucións deben levar a cabo unha avaliación exhaustiva do impacto medioambiental que isto vai implicar. Neste sentido, os SIX integrados con diferentes sistemas de adquisición de datos, permitirán analizar o impacto, co obxectivo de tomar as decisións, precaucións e medidas adecuadas en cada caso.

• Planificación e xestión urbana. Catastro de bens rústicos e urbanos

Neste caso, o obxectivo é establecer un sistema para realizar unha xestión e control urbanístico que facilite o coñecemento real e actualizado da actividade urbanística dun Municipio.

• Infraestrutura vial e mobilidade

No caso das infraestruturas viais, os transportes e o tráfico, o uso dos SIX permitirá, entre outras, clasificar as vías por tipo e Administración pública responsable, xestionar o fluxo de tráfico dun Municipio e a súa sinalización vial, xestionar os servizos de transporte público, desenvolver os sistemas de navegación para automóbiles, determinar os camiños óptimos, etc.

• Infraestrutura de servizos

O uso dun SIX neste dominio permitirá, entre outros, analizar a capacidade desas redes, os trazados máis axeitados, a súa conectividade e accesibilidade, así como os impactos das súas instalacións.

• Análise de mercados (XEOMARKETING)

Os SIX son ferramentas capaces de proporcionar unha visión da realidade xeográfica e demográfica dun Municipio e das demandas dos seus veciños, permitindo ás entidades locais obter conclusións de aplicación directa á hora de planificar accións dentro da súa competencia.

• Saúde e sanidade

Desde o punto de vista exclusivamente sanitario, o uso dos SIX pode permitir a determinación de xeito bastante preciso de potenciais focos de infección, prevendo así epidemias.

• Seguridade e Protección Civil

Os SIX resultan moi interesantes para determinar e avaliar os riscos existentes nunha determinada área ou para tentar prever desastres como catástrofes, naturais ou non. Ademais, facilitan enormemente o desenvolvemento dos plans de acción.

• Comercio

Nesta área, un SIX permitirá á cidadanía, por exemplo, consultar a ubicación exacta dun comercio na súa cidade, amosando o camiño máis curto para chegar a ela, ademais de datos como, parques de estacionamento máis próximos ou horarios de apertura.

• Turismo

Os Concellos e Deputacións provinciais teñen nos SIX unha ferramenta idónea para axudarlles na elaboración dos seus plans de desenvolvemento turístico.
Para a cidadanía, un SIX de turismo permitiralle, entre outros, consultar os puntos de interese nun mapa, calcular e visualizar as rutas turísticas (definidas ou non polo propio usuario), obter información sobre as rutas, etc.

A continuación inclúense uns consellos a seguir polas entidades locais que desexen que os seus empregados fagan un uso estendido dos SIX:

• Proporcionar os medios de estimular e premiar aos novos usuarios dos SIX.
• Prover de incentivos para o uso da tecnoloxía SIX (directa ou indirectamente).
• Proporcionar formación aos traballadores, facendo fincapé no persoal menos experimentado no uso dos ordenadores.
• Crear oportunidades para que todos poidan experimentar e aprender sobre a tecnoloxía dos SIX (usuarios e non usuarios).
• Os beneficios na organización precisan ser amosados claramente para garantir o apoio dos técnicos e responsables na toma de decisións.
• O persoal que ata o momento non emprega o ordenador, necesitará unha motivación extra para poder entender a utilidade da nova ferramenta.